चुरामणि तिमिल्सिना रिडी
पाल्पा गुल्मी र स्याङ्जाको सङ्गम स्थल विश्वकै धार्मिक , पौराणिक , एतिहासिक तथा पर्यटकीय पवित्र तीर्थस्थल नेपालकै चार धाम मध्य एक धाम रुरु क्षेत्रमा माघे सङ्क्रान्ति मेलाको तयारी पुरा भएको छ
तिन जिल्लालाई केन्द्र बिन्दु बनाइ यो मेला लाग्ने गर्दछ ।यो मेलालाई यस क्षेत्रकै पर्वको रुपमा हेरिन्छ । प्रत्येक वर्ष लाग्ने यो मेला तिन जिल्लामा फरक फरक कार्यक्रमको आयोजना गर्ने गरिन्छ। पाल्पा जिल्ला तर्फ धार्मिक कार्यक्रम भजन कृतन ,पुजा पाठ ,भण्डारा , दान पुन्य , जस्ता कार्यक्रम बढि मात्रामा गरिन्छ।
यस्तै गुल्मी तर्फ उधोग बाणिज्य रुरु फ्रेन्डस कलब र फ्रेन्डस क्लब तथा स्थानिय आधा दर्जन भन्दा बढि संघ सस्थाको सहयोग र वडा र पालिका संग समन्वय गरि बृहत सास्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गर्ने तयारी समेत पुरा उधोग बाणिज्य संघ रिडीका अध्यक्ष तार प्रसाद जानकारी दिनु भयो। यस्तै स्याङ्जा तर्फ यस वर्ष पनि युवाहरुको साथ सहयोगमा चौथो पटक वडा अध्यक्षकप भलिबल प्रतियोगिताको आयोजना गर्ने तयारी समेत अन्तिम चरणमा पुगेको वडा अध्यक्ष कृष्ण बहादुर लामिछानेले बताउनु भयो। यो मेला पौराणिक मेला भएकोले कुनै पनि मेलाको आयोजना गर्न नपरेता पनि ब्यवस्थापन संरक्षण सुरक्षाका कारणले मेला लाई रौनकताका साथ आयोजना समेत गरिदै आइयको रुरु क्षेत्र गाउँ पालिका वडा न १ का वडा अध्यक्ष नवराज बिकले जानकारी दिनु भयो । अध्यक्ष नवराजले मेला लाई ब्यवस्थापन र पुर्ण रुपमा सुरक्षाको प्रत्याभुति भक्तजनलाइ दिलाउन्को निम्ति वडा मार्फत पालिका जिल्ला प्रशासन जिल्लाका सुरक्षा निकाय सित सहकार्य गरेर अगाडी बढेको बताउनु भयो।
मेलामा पाल्पा , गुल्मी, स्याङ्जा, अर्घाखाँची, रुपन्देही, बाग्लुङ, पर्वत, रुकुम, रोल्पा, काठमाडौ, दाङ , परासि , झापा , र इटहरी बाट समेत भक्तजन भगवानको दर्शनको निम्ति आउने पौराणिक महत्त्व यो क्षेत्र तिन जिल्लाको संगम भएकोले कालीगण्डकी नदिमा स्नान गरि भगवान ह्षीकेशको दर्शन गर्ने दान पुन्य गर्ने , जप तर्पण मार्जन गर्नाले देव ऋण पितृ ऋण र ऋषि ऋण बाट मुक्त हुने कुरा बराहा पुराणमा उल्लेख भए अनुसार यहाँ तीर्थ यात्रीहरु आउने गर्दछन।
प्राय :गरि यसै दिन आफ्नो ग्रह शान्ति ग्रह दान , जोगिलाई दान गर्नको लागि यहाँ आउने पनि गर्दछन ।यसरि यहाँको यस दिन्को महत्त्व झलकाउन सकिन्छ ।
यहाँ रुकुम बाट रुकुमेलिहरु भेडाका उन बाट बनेका चार पाटे काम्ला, लम्बरि काम्ला जुम्लाका अग्रजहरुहरुले जुम्लेलि सुइटर , टोपि, उनका सुइटर , राडि पाखि , उन्का आस्कोट, बिक्री गर्न आउने गर्दछन।
यस्तै बाग्लुङको जलजला तथा पाल्पाको रैना देवि,अर्घाखाँचीको निहालि पटौति , गुल्मीको लुम्पेक , सत्यवती खैरेनि बाट डाला , सुपा , नाम्ला , चाल्ना हरु ब्यापार गर्न तथा हस्त सामग्रीको प्रदसनि गर्न रिडी मेलामा आउने गर्दछन । मेलामा रुकुम र रोल्पा बाट आउने हाजि , ओखर यहाँ किन बेच पनि हुने गर्दछ। यस्तै मेलामा पाल्पाको रिब्दीकोट ख्याहा बाट ख्यालि बन्चरो , हसिया उदाउने उधिन ढुंङगो , लघुवेलि तावा, हसिया सेल रोटि निकाल्ने जिर लगायतका सामाग्रीहरु यहाँ बिक्री स्थलमा राख्ने गरिनछ ।
यहाँ धेरै जसो बुटवल लगायतअन्य स्थानबाट विभिन्न प्रकारका ताता कपडा लता कपडाहरु भान्सामा प्रयोग हुने सामग्रीहरु, गलैचा, तथा घरेलु ढाका तथा ढाका बाट बनेका अन्य सामग्रीहरु बाट ब्यापारीहरुले लाखौको आम्दानी गर्ने गर्दछन ।यति मात्र हैन यहाँ यस क्षेत्रकै पाहुरको रुपमा पठाइने थोर्गेलि गुड खुदो गुल्मेलि कफि लेकको टिमुर , बन्पाखाको बाको , पैचोको उत्पादन सिन्कि अचार ग्रामीण भेगमा पाइने महत्त्वपूर्ण तथा आर्युर्बेदिक औसधि पनि यहाँ ठुलो मात्रमा किन बेच हुने गर्दछ।
यस वर्ष स्थानीय ब्यापारीहरु झविलाल ढकाल , कृष्ण ज्ञवाली बिष्णु सापकोटा र खिम प्रसाद गौतम पुस्पा सारुले करिव ३० लाख भन्दा माथिको गुड तथा खुदोको ब्यापार हुने बताउनु भयो ।गाउँ घरबाट आउने सुन्तलाको मात्र करिव २० लाखको सेरोफेरोमा ब्यापार हुने सन्केत देखिएको छ।
मेला लाई आकर्षक बनाउन गुल्मी बाट आयोजना हुन गैइरहेको बृहत सास्कृतिक कार्यक्रमा राष्टिय कलाकार बाट बेजोड प्रस्तुती स्थानिय कला सस्कृति मौलिक परम्परा चर्के पिङ बचाका लागि रेल तथा जादु घर समेत तयारी गरिरहेको रुरु फेन्डसस कलबका अध्यक्ष सोभित थापाले बताउनु भयो । मेला लाई लक्षित गर्दै नेपाल प्रहरीले शान्ति सुरक्षाको ब्यबस्थापनको निम्ति आफनो कार्यालय लाई आएको जिम्मेवारी पुरा गर्ने र ढुक्क सित मेला भर्न आउने भक्तजनलाई सुरक्षामा कमि हुन नदिने ईलाका प्रहरी कार्यालय रिडीका प्रहरी निरीक्षक ज्ञान बहादुर माझीले बताउनु भयो । यस्तै मेलामा बढि मात्रमा ठुला देखि साना सवारी साधनहरुको अध्याधिक चाप हुने हुँदा मेलामा सवारी पार्किङमा कुनै पनि किसिमको झन्झट बिना सवारी साधन पार्किङको ब्यवस्थापन गरिने अस्थायी ट्राफिक प्रहरी पोस्ट रिडीका इन्चार्ज हुमलाल पाण्डे ले बताउनु भयो।
उहाले खालि स्थानमा पार्किङ को ब्यबस्थापन गरिने ,सडकका दाया बाया सवारी साधन लाई मिलाइ राख्ने ,आउने भक्तजनलाई कुनै पनि किसिमको झन्झट बेहोर्न नपर्ने बताउनु भयो। मेलामा गाउँमै कुदियका गिठिका ठेका टुनिका ठेका ठेकि यस्तै गिठिकै आरि बास्बाट बनेका बासका काइया मुडा , ढकिया , स्थानिय महिला समुहले बनायका अगबति विभिन्न परकारका अचार गुल्मी पाल्पा र स्याङ्जाको प्रसिद्ध आलु बाट बनेको चुकौनि बटुक फापरका परिकारहरु यस्तै सखर खन्ड पनि यहाँ किन बेच राम्रो भएको देखिन्छ । यता तीर्थ यात्री लाई मन्दिरमा दर्शनको निम्तो लाइनको प्रबन्ध मिलाइने मन्दिर क्षेत्रमा सिसि केमराको ब्यबस्थापन गरिएको अध्यक्ष पर्सुराम भट्टराईले बताउनु भयो।
पहिलो बैठकमा विभिन्न विषयगत समितिका संयोजकहरूले आ–आफ्ना कार्यक्षेत्रअन्तर्गत गरेका गतिविधिहरूको प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए। प्रतिवेदनमा कृषि क्षेत्रमा फड्को मारेका भौतिक संरचना निर्माण, सडकतर्फका अधुरा योजनाहरू सम्पन्न गर्दै सडकलाई स्तरीय बनाउने कार्य, सडकबत्ती विस्तार, पूर्वाधार निर्माण, क्षमता विकास कार्यक्रम, स्वास्थ्य सेवामा पहुँच, सरसफाइ तथा आयआर्जनमूलक कार्यक्रमलगायतका विषय समेटिएका थिए।
१२ वटा विद्यालय सहभागी रहेको प्रतियोगितामा जनता माध्यमिक विद्यालय अस्लेवा प्रथम स्थान हासिल गर्न सफल भएको छ। यस्तै सत्यवती माध्यमिक विद्यालय हँसरा दोस्रो, सरस्वती माध्यमिक विद्यालय लिम्घा तेस्रो तथा राम माध्यमिक विद्यालय अस्लेवा सान्त्वना स्थानमा परेका छन्।
